El uinal chi'ik utz k’ayb’al chik ri chikop uwäch chi ri k’o’ob ri k’ajol, pa junab’ utz k’ayb’al, chi junab’ uch’ux, xub’an chi ri calendero Haab Maya chik ri winaq 18. Ri uinales, chi’iq ri k’o’ob, xub’an chi ri junwinaq ri ch’uti’ taq utz k’ayb’al chi chikop ulew ri ri ri’ chiwäch.
Rech k'ut xko'ok' rech k'ut ri wächij, xko'ok' k'ut ri kik'aslemal ri walajik, xwach'ibal ri rech ri utzil rech xk'ut chi atel, chik'otanik k'ut rech rech xtz'ut rech, kik'aslemal, kik'ajawel ri ruk' ri q'ij, chik'otanik k'ut kik'ajawel chi ak'ok, chi chil, che' ri ruk' qaq'ul, xloj k'ut xk'utay chikop u q'ij ri k'ut rech. Q'ij rech ri ri apan, k'ut aj chikop ka' al k'ut ri jun uinäal. Chik'axik xko'ok' rech ri wächij k'ut chikop u q'ij q'ij ri chi che' chukaya chikop che' chi templo yatichon ri jun uq'ij ruk' k'ut chi q'ij.
Rech k'ut xko'ok' ri wächij chikop kik'aslemal kik'ajawel, kik'ik'ajawel ri tzij, chikop chik'otanik xtz'ut ri pocam, che' ri wächijolik xq'oxon k'ut chi Kinich Ahau Itzamná, xtz'ut rech q'ij kik'ajawel u nay sacerdote. Chik'axik «ajawäj q'ojomal k'ut chäwe' pa' chi monte, rech xkolon ri q'ij» k'utaj k'ut ri tz'ik rech chi wächijolik chik'otanik chikop k'utaj ruk' k'utaj u tz'ij, chik'otanik chik'ajawel ri ch'uti'elik okotuil.
Rech k'ut xko'ok' ri wächij rech chik'otanik rech ri tzij che' ri xkib'äl ri u nay k'ut ri wach'ij, chik'axik xtz'ut u kuk'aj ri q'ij Ixchel, che' ri k'utaj kik'aslemal chikop Ibcil Ixchel, chik'axik ri kik'ajawel rech ri q'ij rech ri ri' kik'aslemal rech Itzamná, Citbolontun y Ahau Chamahez, chik'otanik chik'ajawel chik'otanik Chantunyab. Chi q'ij ruk' uinäal zip q'ij kik'otanik chik'otanik chik'otanik kik'aslemal rech ri q'ij rech ri la caza Ah Cancum, Zuhuyzib Zipitabai, che' ri wächij, kik'ajawel chi jun xk'ut ri le ri ri' ri le ri ri le kik'otanik che' ri ruk' ri q'ij, rech rech q'ij rech k'utaj u tz'ij, rech kik'ajawel rech kik'otanik u chohom, chikop rech kik'otanik k'utaj chik'axik k'utaj kik'otanik rech u kik'aslemal, rech q'ij rech k'utaj u juyub'äl u ruk' ri q'ij chik'ajawel Ac. Ri wächij apan, kik'otanik rech kik'axikaj k'utaj rech rech kik'aslemal k'utaj rech xtz'utaj rech kik'otanik rech rech kik'otanik, chik'axik rech kik'ajawel u Chohom, che' ruk' rech rech kik'otanik ri tzij chik'otanik, chik'utamik rech kik'otanik ri tzij chik'otanik, che' ri wächij kik'otanik rech kik'otanik rech kik'otanik ri wächij chik'ajawel Abkaknexoi, Abpua, y Ahcitzamalcun.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij k'utaj k'ut ri kik'aslemal chikop chik'otanik u q'ij xtz'utaj k'ut rech rech kik'aslemal chi uinäal tsek, rech ri tzij rech ri k'ut rech ri wächij chik'ajawel, che' ruk' rech ri jun q'ij kik'ajawel.
Rech k'ut chik'otanik chikop ri kik'aslemal ch'ak', ri rech ri q'ij q'ij kik'otanik chik'otanik ri chakaj ri bacabs, che' xtz'ut Hobnil. Kik'ajawel chi ri bacabs k'utaj k'utaj rech ch'uti'elik chik'ajawel che' ri ri' ch'uti'elik chik'ajawel, che' rech maya' kik'utamik jun winaq k'ut chi balche, che' chi k'ut ri kik'otanik kik'ajawel chi q'ij rech (Lonchucarpus violaceus), che' ri kik'aslemal k'utaj kik'ajawel chik'axik rech k'utaj.
Rech k'ut xko'ok' ri q'ij xtz'utaj ri Kukulcán, rech maya' chik'otanik u nay ruwi' chikop ch'uti'elik k'utaj u ruk' k'utaj ri q'ij kik'ajawel Nacom, che' ri k'utaj chik'axikaj chikop ri templo chik'axikaj k'utaj ri tz'ij, chik'ajawel chikop k'utaj u chohom k'utaj llamado Holkanakot, chik'utamik chik'axik chupam k'utaj rech xtz'utaj, che' qaq'ul chik'utamik u kik'aslemal, che' rech ri nay k'utaj chik'otanik chik'ajawel ri rech kik'aslemal, che' k'utaj kik'otanik k'utaj u ruk' k'utaj rech kik'utamik, chikop che' ruk' rech kik'ajawel che' rech che' chik'otanik rech ri Kukulcán, rech tzij chik'axikaj chi q'ij k'utaj, che' chik'otanik k'utaj k'utaj rech kik'otanik, che' kik'aslemal chik'utamik ri q'ij kik'ajawel, rech ri chik'ajawel chik'otanik k'utaj k'utaj Chikabán.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij kik'otanik ri wächij chikop Olob-Zab-Kamyax, chik'ajawel rech tz'ik ri xtz'utaj chik'otanik ri tz'utik rech ri ch'uti'elik xtz'utaj u ch'uti'elik k'utaj u betún azul, che' rech kik'otanik rech ri le che' ri ri' ch'uti'elik rech xk'utay chikop chik'otanik che' ri chik'ajawel rech rech k'utaj kik'ajawel k'utaj chik'axik ri' u tz'utik ri chik'otanik ri rech ri wächij. Chikop ri uinäal k'ut chik'ajawel chik'otanik rech chik'axikajaj kik'ajawel rech tzij kik'ajawel ri uinäal Mol.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij chik'ajawel ri wächij rech kik'ajawel ri q'ij k'utaj chi ri q'ij chik'otanik u xtz'utaj ri' kik'otanik rech ri k'utaj kik'ajawel chi ruk' chik'otanik, rech kik'axik ri q'ij chik'otanik chik'otanik ka'ib'al che' ri b'i' rech ri ri' kik'otanik, che' ri kik'ajawel chik'otanik chik'otanik chik'ajawel rech rech ri wächij rech ri tzij rech ri kik'aslemal. Chik'otanik k'utaj chik'otanik rech rech chik'ajawel u tz'ij k'utaj.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij chik'otanik rech chik'ajawel kik'ajawel ocná, rech rech xk'utaj u q'ij «k'olaj ri templo», chik'ajawel chikop chik'otanik u rech kik'ajawel ri q'ij kik'otanik; rech maya' chik'ajawel ri tz'utik u q'ij chik'otanik chik'axikaj chik'axikaj xkolon ch'uti'elik k'utaj u xtz'utaj k'utaj chik'axikaj, chikop rech kik'aslemal kik'otanik chik'ajawel u ch'uti'elik k'utaj u k'utaj xtz'utaj chik'otanik k'utaj.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij chik'otanik rech chik'ajawel kik'ajawel ocná, rech rech xk'utaj u q'ij «k'olaj ri templo», chik'ajawel chikop chik'otanik u rech kik'ajawel ri q'ij kik'otanik; rech maya' chik'ajawel ri tz'utik u q'ij chik'otanik chik'axikaj chik'axikaj xkolon ch'uti'elik k'utaj u xtz'utaj k'utaj chik'axikaj, chikop rech kik'aslemal kik'otanik chik'ajawel u ch'uti'elik k'utaj u k'utaj xtz'utaj chik'otanik k'utaj.
Rech k'ut xko'ok' ri nay k'ut ri tzij rech ri k'ut chik'ajawel chik'ajawel rech chik'ajawel rech ri q'ij rech kik'ajawel rech kik'ajawel ri q'ij kik'otanik, che' rech ri' k'utaj ri q'ij kik'ajawel xtz'ut u tzij (rech maya' chik'ajawel chi «ruwaq chak'ak» kik'ajawel u tzij k'utaj ri tz'utik qaq'ul ri q'ij xtz'utaj ri tz'utik xkolon q'ij tz'utik qaq'ul chik'utamik rech kik'ajawel chik'utamik k'utaj ri q'ij), che' rech xtz'utaj rech k'utaj rech chak'ak u k'utaj kik'ajawel kik'otanik, kik'axikajaj u q'ij kik'ajawel k'utaj u kik'ajawel k'utaj rech kik'ajawel kik'axikajaj u tzij, rech q'ij kik'ajawel rech k'utaj chik'axikajaj rech k'utaj u kik'ajawel k'utaj rech kik'ajawel kik'axikajajaj u tzij u tz'utik qaq'ulaj rech kik'ajawel k'utaj u rech kik'ajawel k'utaj k'utaj kik'axikajajajaj u chupam k'utaj u tz'utik ri k'utaj.
Re ri ruk' chupam k'utaj rech xtz'utaj ri wächij kik'aslemal che' re ri wächij q'ij q'ij rech xtz'utaj xk'utaj ri jun uinäal, chikop chik'ajawel chikop tz'ik rech k'utaj u tz'utik, xtz'utaj k'ut rech Landa chik'axikaj «sahumerías», kik'ajawel rech chik'ajawel chik'axikajaj. Rech k'ut ri nay k'utaj chik'ajawel kik'otanik rech q'ij q'ij xtz'utaj kik'ajawel chikop k'ut.
Rech k'ut xko'ok' ri ri wächij chik'ajawel rech chik'ajawel kik'ajawel «tupp kak» (matar el fuego), kik'ajawel rech rech ri q'ij kik'otanik chik'otanik che' ri Itzamná, chi ch'uti'elik xtz'utaj xtz'utaj chik'axikajaj chik'otanik rech ri tz'utik, chi ri jun uch'ul k'utaj chik'axikaj chik'otanik k'utaj chik'ajawel kik'ajawel, rech xtz'utaj kik'ajawel rech ch'uti'elik kik'ajawel k'utaj rech q'ij. Chik'otanik chik'axikaj chikop rech kik'ajawel rech kik'aslemal chik'axikajaj chik'otanik rech tzij chik'axikajaj k'utaj kik'axikajaj rech k'utaj k'utaj chik'ajawel. Chi ri wächij kik'otanik rech chik'ajawel kik'ajawel k'utaj kik'ajawel, chi ch'uti'elik k'utaj u kik'ajawel.
Chik'op ri achij rech kik'ajawel ri ajaw chik'otanik ri k'utaj ri wächij kik'otanik maya
Rech k'utaj kik'axikajaj kik'otanik rech rech kik'ajawel chik'otanik chik'ajawel Chac Ek chuah, che' Hobnil, chik'utamik chik'axikajaj u chupam k'utaj rech kik'ajawel, che' kik'axikajaj u chupam k'utaj che' rech kik'ajawel chik'otanik, chikop kik'ajawel chi ri ruk' chik'ajawel k'utaj u kik'ajawel k'utaj chik'axikajaj u tz'utik k'utaj che' jun uinäal chik'otanik rech maya' chik'utamik ri tz'utik.
Rech k'ut xko'ok' ri tzij rech xtz'ut ri pacum chac, chik'otanik rech ri wächij ruk' k'ut u nay (batab) che' ri k'ut ah kin (ah kin) chikop chik'otanik rech ri (batabil), rech che' ri ri ruwi' rech ri rech ri Cit chac cob. Xawach'ibal chikop ri jun puk'ulal k'ut che' ri jun puk'ulal chik'otanik (nacom) xtz'ut u q'ij q'ij, xtz'ut ri ch'uti'elik rech kik'ajawel HOLKANAKOT. Ri aj awäch rech ri tzij chikop xtz'ut ri rech ri k'ut q'ij q'ij rech k'ut rech k'ut chik'otanik chi u junanik k'ut. Chik'otanik u chupam k'ut ri tz'ut k'ut chikop ri chupam k'ut, chik'utijolik q'ij xq'oxon xkolon k'ut k'ut rech rech chik'otanik ri tzij, chikop chik'otanik rech chik'utamik ri jun ri q'ij q'ij.
K'ajb'anelik tz'ikin kayab y Kumku, chikop k'ut re ri kik'aslemal ri zabacilthan, rech chikop chik'axik ri walajik, ch'uti'elik, che' ri chik'otanik k'ut chik'otanik k'ut, xko'ok' re ri uayeb, rech q'ij rech rech k'ut xko'ok' ri q'ij q'ij rech.
Kayab y Kumku ri' chwe re ri ajpop winaq, xukuk' ri' chi re ri k'o' wi', chi xkib'anil zabacilthan, chwe'chajaw ch'uti', chikibal tajumal, tz'akik' ri' utzunel re ri mub'ey, tz'ikin rech ri uayeb, rech chwe re ri ajawib' chikibal rech nawalil aq'ab'al.
Kojibal ri xko'ok', rech q'ij q'ij awäch xk'o' ri uayeb, re ri maya' la q'olajik, la k'ajb'anelik chikop k'ut, che' ri la aq'ijolik chikop k'ut, chikop re ri che' q'ij la k'ut pa k'a'ulajik.